درمان دارویی اختلال هماهنگی حرکتی

اختلال هماهنگی حرکتی (DCD / دیسپراکسیا) چیست؟

اختلال هماهنگی رشدی یا دیسپراکسیا (Developmental Coordination Disorder)، ناتوانی در کسب و اجرای روان مهارت‌های حرکتی متناسب با سن هوشی کودک است. در مغز این کودکان، مدار ارتباطی بین مخچه (مرکز تعادل و زمان‌بندی)، عقده‌های قاعده‌ای و قشر حرکتی در ارسال و بازخورد دستورات حرکتی دچار تاخیر است. کودک می‌داند چه کاری می‌خواهد انجام دهد، اما عضلات او فرمان را با تاخیر یا اشتباه اجرا می‌کنند. تمسخر کودک یا برچسب زدن به او، صرفاً باعث تخریب عزت‌نفس و اجتناب او از فعالیت‌های بدنی می‌شود.

نشانه‌های اصلی اختلال هماهنگی حرکتی در کودکان

روانپزشک با بررسی نشانه‌های زیر در سنین مدرسه و پیش‌دبستانی، فرآیند ارزیابی را آغاز می‌کند:

۱. ضعف در مهارت‌های حرکتی ظریف (Fine Motor Skills)

• مشکل شدید در گرفتن مداد، دست‌خط بسیار ناخوانا، خستگی سریع دست هنگام نوشتن و کندی در رونویسی تکالیف.
• دشواری در بستن دکمه‌های لباس، بستن بند کفش، کار با قیچی و استفاده از قاشق و چنگال.

۲. اختلال در مهارت‌های حرکتی درشت (Gross Motor Skills)

• بی‌تعادلی مداوم، سکندری خوردن و برخورد مکرر با در و دیوار یا افتادن اشیا از دست.
• ناتوانی در دویدن هماهنگ، پریدن، دوچرخه‌سواری، گرفتن یا پرتاب کردن توپ در بازی‌های گروهی.

۳. بروز اضطراب حرکتی و پرهیز اجتماعی

• ترس شدید از ورزش کردن سر کلاس، گوشه‌گیری در زنگ ورزش و فرار از بازی با همسالان به دلیل ترس از مسخره شدن.

نقش دارودرمانی در بهبود اختلال هماهنگی حرکتی چیست؟

اگرچه تمرینات حرکتی بخش مهمی از درمان هستند، اما در بسیاری از موارد موانع بیولوژیک مانع از پیشرفت کودک می‌شوند:

۱. درمان دارویی بیش‌فعالی و نقص توجه همزمان (ADHD)

بیش از ۵۰٪ کودکان مبتلا به DCD همزمان از ADHD رنج می‌برند. تکانشگری و حواس‌پرتی باعث می‌شود کودک به محیط اطراف و حرکات خود توجه نکند. با درمان دارویی بیش‌فعالی و نقص توجه (ADHD)، تمرکز بینایی-حرکتی کودک افزایش یافته و کنترل عضلات دست و دست‌خط به طرز چشمگیری اصلاح می‌شود.

۲. کنترل دارویی اضطراب و لرزش‌های ناشی از استرس

کودکانی که نگران مسخره شدن هستند، در زمان انجام کارهای حرکتی دچار انقباض و تنش عضلانی می‌شوند. داروهای ضد‌اضطراب با دوزهای پایین این سد عصبی را برطرف می‌سازند.

رویکرد درمانی یکپارچه؛ دارودرمانی در کنار کاردرمانی

دارودرمانی تمرکز و زمان‌بندی عصبی مغز را آماده می‌کند تا کودک بتواند تمرینات را با موفقیت انجام دهد. در کلینیک آوید، پس از ارزیابی روان‌پزشکی و با صلاحدید متخصص، کودک برای تقویت عضلات دست به کاردرمانی جسمی و برای بهبود حافظه حرکتی به دپارتمان توانبخشی شناختی و جهت تقویت روحیه به بخش روان‌شناسی کودک ارجاع داده می‌شود.

سوالات متداول (FAQ)