درمان تروما (PTSD)

تروما (PTSD) چیست و چه تفاوتی با استرس دارد؟

اختلال استرس پس از سانحه (Post-Traumatic Stress Disorder) واکنشی روانی به یک رویداد به شدت تکان‌دهنده است که فرد در آن احساس کرده جان یا سلامت خودش (یا عزیزانش) در خطر جدی قرار گرفته است. برخلاف استرس روزمره که به مرور کاهش می‌یابد، در تروما سیستم هشدار مغز (آمیگدال) در حالت “روشن” باقی می‌ماند و مغز نمی‌تواند خاطره حادثه را به عنوان یک “اتفاق پایان‌یافته” بایگانی کند.

علائم اصلی اختلال استرس پس از سانحه

اگر یک حادثه تلخ (مانند تصادف رانندگی، سوگ ناگهانی، تجاوز، یا حضور در بلایای طبیعی) را تجربه کرده‌اید و علائم زیر را بیش از یک ماه دارید، نیازمند مداخله تخصصی هستید:

• فلش‌بک (بازخوانی خاطرات): تجربه دوباره و ناخواسته‌ی حادثه به صورت تصاویر ذهنی روشن یا کابوس‌های شبانه.
• رفتار اجتنابی: فرار شدید از هر شخص، مکان یا صدایی که شما را یاد آن حادثه می‌اندازد (مثلاً رانندگی نکردن پس از یک تصادف).
• بیش‌برانگیختگی سیستم عصبی: از کوره در رفتن سریع، گوش‌به‌زنگ بودن مداوم، تپش قلب، و از جا پریدن با کوچکترین صدا.
• تغییرات منفی شناختی: احساس گناه بی‌دلیل، بی‌اعتمادی مطلق به دنیا، و احساس بیگانگی با اطرافیان.

رویکردهای علمی درمان تروما در کلینیک آوید

درمان تروما یک کار کاملاً تخصصی است و نباید توسط افراد غیرحرفه‌ای انجام شود، زیرا یادآوری غیراصولی خاطره می‌تواند باعث آسیب مجدد (Re-traumatization) شود. در کلینیک آوید، پروتکل‌های زیر با نهایت دقت اجرا می‌شوند:

روان‌درمانی متمرکز بر تروما (Trauma-Focused CBT)

در این رویکرد، درمانگر به جای پاک کردن خاطره (که غیرممکن است)، به شما کمک می‌کند تا معنایی که به آن حادثه داده‌اید را تغییر دهید. با استفاده از تکنیک‌های مواجهه تدریجی، حساسیت شما نسبت به محرک‌های یادآورنده به مرور زمان کاهش می‌یابد تا دیگر واکنشی وحشت‌زده به آن‌ها نشان ندهید.

ارزیابی‌های علوم اعصاب و روان‌سنجی (با صلاحدید متخصص)

تروما ساختار فیزیکی امواج مغز را تغییر می‌دهد. در صورت صلاحدید درمانگر، دپارتمان علوم اعصاب شناختی کلینیک با انجام نقشه‌برداری مغزی (QEEG) میزان این تغییرات را ارزیابی می‌کند. همچنین برای سنجش دقیق شدت PTSD در مراحل اولیه، از ابزارهای دپارتمان روان‌سنجی مانند تست‌های تشخیصی بالینی استفاده می‌شود.

مداخلات روانپزشکی (به عنوان درمان مکمل)

افراد مبتلا به PTSD معمولاً از بی‌خوابی‌های فلج‌کننده و حملات وحشت‌زدگی رنج می‌برند. در صورتی که این علائم مانع از پیشروی روان‌درمانی شود، مراجع به روانپزشکی اختلالات استرس و تروما (PTSD) ارجاع داده می‌شود تا با مصرف داروهای تنظیم‌کننده در دوره‌ای مشخص، سیستم عصبی به آرامش نسبی برسد.

ترومای پیچیده (C-PTSD) چیست؟

علاوه بر حوادث ناگهانی، نوع دیگری از تروما وجود دارد که ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در شرایط آسیب‌زاست (مانند تجربه‌ی کودک‌آزاری، زندگی در یک خانواده به شدت سمی، یا روابط عاطفی پر از سوءاستفاده). این نوع تروما که “ترومای پیچیده” نامیده می‌شود، پایه‌های شخصیتی فرد را هدف می‌گیرد. در کلینیک آوید، ما برای درمان این نوع از آسیب‌ها، از رویکردهای عمیق‌تری مانند طرحواره درمانی استفاده می‌کنیم تا ریشه‌های بی‌اعتمادی و احساس نقص در مراجع ترمیم شود.

سوالات متداول (FAQ)